2024 Yapay Zeka Endeksi Raporu Teknoloji ve Toplum Üzerindeki Etkiler

2024 Yapay Zeka Endeksi Raporu, Stanford Üniversitesi tarafından yayınlandı. Bu yılki rapor, yapay zekanın toplum, bilim ve tıp üzerindeki etkilerini detaylı bir şekilde ele alıyor ve yapay zeka eğitim maliyetleri, sorumlu yapay zeka pratikleri gibi konulara dair yeni veriler sunuyor. Raporda, yapay zekanın teknolojik ilerlemeleri, kamu algıları ve jeopolitik dinamikler gibi temel eğilimler genişletilmiş bir bakış açısıyla incelenerek, politika yapıcılar, araştırmacılar ve genel kamu için değerli bilgiler sağlamayı amaçlıyor.

Yapay Zekanın 2024’teki En Önemli Gelişmeleri Stanford Üniversitesi’nden Çarpıcı Bulgular:

İnsan Üstünlüğü ve Yapay Zeka: Yapay zeka, görüntü sınıflandırma, görsel muhakeme ve İngilizce anlama gibi bazı ölçütlerde insan performansını geride bıraktı. Ancak rekabet düzeyindeki matematik, görsel sağduyulu akıl yürütme ve planlama gibi daha karmaşık görevlerde geride kalıyor

Sanayi Araştırmaları: 2023’te endüstri 51 dikkate değer makine öğrenimi modeli üretirken, akademi yalnızca 15 katkıda bulundu. Ayrıca, sanayi ve akademi iş birliğiyle 21 önemli model ortaya çıktı.

Model Maliyetlerinde Artış AI Index tahminlerine göre son teknolojiye sahip yapay zeka modellerinin eğitim maliyetleri benzeri görülmemiş seviyelere ulaştı. Örneğin, OpenAI’nin GPT-4’ü eğitmek için tahmini olarak 78 milyon dolar değerinde hesaplama kullanırken, Google’ın Gemini Ultra’sı hesaplama için 191 milyon dolara mal oldu.

ABD’nin Liderliği: ABD merkezli kurumlardan çıkan 61 önemli yapay zeka modeli, Avrupa Birliği’ndeki 21 ve Çin’deki 15 modeli açık ara geride bıraktı.

Sorumlu AI Değerlendirmelerinde Eksiklikler: Yapay zeka endeksi, sorumlu AI raporlamasında ciddi bir standart eksikliği olduğunu ortaya koydu. Önde gelen geliştiriciler, farklı sorumlu AI kriterlerine göre modellerini test ediyor

GENAI Teknolojilerinde Yatırım Artışı: Geçen yıl genel yapay zeka özel yatırımındaki düşüşe rağmen, üretken yapay zekaya yönelik finansman arttı ve 2022’ye göre neredeyse sekiz kat artarak 25,2 milyar dolara ulaştı.

İş Verimliliğinde Artış: Yapay zeka, işçilerin görevleri daha hızlı tamamlamalarına ve çıktı kalitesini artırmalarına olanak tanıyor. Ancak, uygun denetim olmaksızın AI kullanımı performansı azaltabilir.

Bilimsel İlerleme: Yapay zeka sayesinde bilimsel ilerleme daha da hızlanıyor.

ABD’de AI Düzenlemelerinde Artış: ABD’de yapay zeka ile ilgili düzenlemelerin sayısı geçtiğimiz yıl ve son beş yılda önemli ölçüde arttı. 2016’da sadece bir olan yapay zeka ile ilgili düzenlemelerin sayısı 2023’te 25’e yükseldi. Yalnızca geçen yıl, yapay zeka ile ilgili düzenlemelerin toplam sayısı %56,3 arttı.

Küresel AI Bilinci ve Endişeler: Ipsos anketine göre, insanların önümüzdeki üç ila beş yıl içinde AI’nın hayatlarını dramatik bir şekilde etkileyeceğine dair inancı arttı. Aynı zamanda, AI ürün ve hizmetlerine karşı endişe oranı da yükseldi.

Önemli Diğer Gelişmeler ise Şu Şekilde:

2023 yılında toplam 149 temel model piyasaya sürüldü; bu sayı, 2022’de piyasaya sürülen miktarın iki katından fazla. Yeni piyasaya sürülen bu modellerin %65,7’si açık kaynaktı; 2022’de bu oran yalnızca %44,4 ve 2021’de %33,3’tü.

2011’den beri GitHub’daki yapay zeka ile ilgili projelerin sayısı istikrarlı bir artış göstererek 2011’de 845’ten 2023’te yaklaşık 1,8 milyona yükseldi.

2010 ile 2022 arasında, yapay zeka yayınlarının toplam sayısı neredeyse üç katına çıktı ve 2010’da yaklaşık 88.000 iken 2022’de 240.000’in üzerine çıktı.

Çok modlu modeller gelişiyor. Bu modeller esneklik gösterir ve görüntüleri ve metinleri işleyebilir, hatta sesleri bile işleyebilir.

Yaratıcı modellerin yüksek kaliteli metin, görsel ve daha fazlasını üretmesiyle birlikte, yapay zeka performansının ölçümü değişmeye başladı. Artık bilgisayar tabanlı değerlendirme sistemlerinin yerini, insan değerlendirmelerine dayanan yöntemler alıyor. Halkın yapay zekaya yönelik hissiyatı, yapay zeka gelişiminin takip edilmesinde giderek daha önemli bir faktör haline geliyor.

Dil modellemenin robot bilimi ile birleşimi, PaLM-E ve RT-2 gibi daha esnek robotik sistemlerin ortaya çıkmasına neden oldu. Geliştirilmiş robotik yeteneklerinin ötesinde, bu modeller soru sorabiliyor; bu da robotların gerçek dünyayla daha etkili etkileşim kurabilmesine yönelik önemli bir adıma işaret ediyor.

Seçilmiş 10 yapay zeka testinde kapalı modeller, %24,2’lik ortalama performans avantajıyla açık modellerden daha iyi performans gösterdi.

Siyasi deepfake’ler halihazırda dünya çapındaki seçimleri etkiliyor; son araştırmalar, mevcut AI deepfake tespit yöntemlerinin değişen doğruluk seviyelerinde performans gösterdiğini öne sürüyor.

Sorumlu yapay zeka üzerine yapılan küresel bir anket, şirketlerin yapay zekayla ilgili en önemli endişelerinin gizlilik, güvenlik ve güvenilirlik olduğunu vurguluyor

Yapay zeka modellerinin çıktılarının, The New York Times’tan alıntılar veya filmlerden sahneler gibi telif hakkıyla korunan materyaller içerebileceğini gösterdi. Bu tür bir çıktının telif hakkı ihlali teşkil edip etmediği merkezi bir hukuki soru haline geliyor.

Yeni tanıtılan Temel Model Şeffaflık Endeksi, yapay zeka geliştiricilerinin özellikle eğitim verilerinin ve metodolojilerinin açıklanması konusunda şeffaflıktan yoksun olduğunu gösteriyor.

Son bir yıl içinde yapay zeka uzmanları arasında, algoritmik ayrımcılık gibi anında ortaya çıkan riskler ile potansiyel uzun vadeli büyük tehditler arasında odaklanma konusunda ciddi bir tartışma yaşanıyor.

Yapay zekanın kötüye kullanılmasıyla ilgili olayları izleyen Yapay Zeka Olay Veri Tabanı’na göre, 2023’te 123 olay rapor edildi; bu, 2022’ye göre %32,3 artış gösterdi

2023 yılında ABD’de yapay zeka yatırımlarının 67,2 milyar dolara ulaştığı görüldü; bu, bir sonraki en yüksek yatırımcı olan Çin’den yaklaşık 8,7 kat daha fazla. Çin ve Birleşik Krallık dahil Avrupa Birliği’ndeki özel yapay zeka yatırımları 2022’den bu yana sırasıyla %44,2 ve %14,1 oranında azalırken, Amerika Birleşik Devletleri aynı zaman diliminde %22,1’lik kayda değer bir artış yaşadı.

2023 tarihli bir McKinsey raporu, kuruluşların %55’inin artık en az bir iş biriminde veya işlevinde yapay zeka (üretken yapay zeka dahil) kullandığını ortaya koyuyor.

Yapay zeka, tıbbi ilerlemeleri geliştirmek için giderek daha fazla kullanılıyor.

İngilizce dilinde yapay zeka ile ilgili ortaöğretim sonrası derece programlarının sayısı 2017’den bu yana üç katına çıktı ve son beş yılda istikrarlı bir yıllık artış gösterdi. Dünya çapındaki üniversiteler daha fazla yapay zeka odaklı lisans programları sunuyor.

2023 yılı, federal düzeyde AI ile ilgili mevzuatta kayda değer bir artışa tanık oldu; önerilen 181 yasa tasarısı, 2022’de önerilen 88 yasanın iki katından fazlaydı.

Dünya genelinde yasama süreçlerinde yapay zekadan bahsedilenler neredeyse iki katına çıktı ve 2022’de 1.247’den 2023’te 2.175’e yükseldi. 2023’te 49 ülkenin yasama süreçlerinde yapay zekadan bahsedildi. Ayrıca, her kıtadan en az bir ülke 2023’te yapay zekayı tartıştı.

Toronto Üniversitesi’nin yaptığı uluslararası bir anket, yanıt verenlerin %63’ünün ChatGPT’den haberdar olduğunu gösteriyor. Farkında olanların yaklaşık yarısı haftada en az bir kez ChatGPT kullandığını bildiriyor.

Raporun tamamına linkten ulaşabilirsiniz.